Tadeusz Kantor oraz Dietmar Bűhrer "Wielopole, Wielopole" i "Umarła Klasa" w rysunkach i projektach scenograficznych Tadeusza Kantora i w fotografii Dietmara Bűhrera .

Prace rysunkowe i projekty scenograficzne Tadeusza Kantora, które zostaną zaprezentowane na wystawie w Galerii Gardzienice pochodzą z depozytu Muzeum Sztuki w Łodzi i należą do P. Marii Stangret Kantor.Są to unikatowe prace, oddające ducha i charakter artysty. Wystawie projektów i rysunków towarzyszyć będzie rozległa ekspozycja barytowych fotografii Dietmara Bűhrera. Zdjęcia obrazują prace reżysera nad spektaklami Wielopole, Wielopole i umarła Klasa, a także efekty jego pracy w postaci zdjęć z samych już spektakli. Fotograf znał Tadeusza Kantora, i był jednym z nielicznych, którym pozwolił z tak bliska obserwować cały proces twórczy. Na wernisażu, który nastąpi 2 września o godz. 18.00, sam Dietmar Bűhrer opowie o powstawaniu zdjęć i jego relacjach z wielkim reżyserem.

"Teatr jest przede wszystkim sztuką. Jeśli mamy na uwadze jego rozwój, nie możemy zamykać się w kręgu czysto profesjonalnym i w nim szukać tak zwanej >>czystości<< i specyfiki teatralnej. Prowadzi to zawsze do partykularnych i wątpliwych doświadczeń. Musi się wyjść >>poza<<teatr nie w celach tworzenia jakiegoś >>antyteatru<<, ale aby zetknąć się z całościa sztuki, z ogólnym nurtem mysli"

1974, manifest "Teatru niemożliwego"

Poszczególne etapy zawodowej pracy scenograficznej Kantora to odchodzenie od wpływów Andrzeja Pronaszki, któremu ulegał we wczesnym okresie, w kierunku szukania nowego sposobu wypowiedzi, coraz bardziej plastycznego traktowania sceny, aż do prób całkowitego zintegrowania wszystkich składników dzieła teatralnego. Niemożność zrealizowania zamierzeń w teatrze tradycyjno- instytucjonalnym doprowadziła do ostatecznego zarzucenia przez niego tego typu twórczości.

(za Lech Stangret, Fantomy Realności, T. Kantor, katalog do wystawy Kostiumów Teatralnych Tadeusza Kantora.)

Należy pamiętać, że materialne pozostałości po Cricot 2 mają bowiem inny charakter niż tego samego rodzaju pamiątki po innych teatrach. Szkice Kantora są związane zarówno z kolejnymi spektaklami jak i następującymi po sobie różnymi etapami jego malarstwa. Jest w nich idea czy pomysł jakiegoś widowiska lub któregoś z jego elementów, ale zarazem każdy rysunek to odrębne dzieło. Ich kolekcja nie stanowi dokumentacji teatralnej, tylko zbiór grafik tworzonych z myślą o teatrze czy raczej w celu kreowania teatru. Oczywiście, można się zastanawiać, w jakim stopniu wartość tych rysunków wynika z zapisanej w nich koncepcji spektaklu, w jakim zaś ma charakter czysto plastyczny. Na ile "żyją" one własnym życiem, a na ile świecą odbitym blaskiem wspomnienia po teatrze. Lecz w tym przypadku trzeba zabrnąć w daleko idące rozważania estetyczne dotyczące "czystej" i 'nie czystej" sztuki. Na pewno jednak nie są one "dokumentami", a ich naturalnym miejscem nie są żałobne archiwa, tylko galerie malarstwa i rysunku

(Peter Brook, angielski reżyser teatralny)

"Terminy >oprawa sceniczna<<, >>dekoracja<<, >>scenografia<< stają się w nowym teatrze nieużyteczne i nie potrzebne. Są bowiem rozgraniczeniem. To wszystko, co kryje się pod tymi terminami, powinno łączyć się z całością teatralną aż do jakiegoś całkowitego rozpuszczenia w ogólnej materii scenicznej. Nie powinno być oddzielnie rozważane. Stosunek między aktorem, a tym czymś, co było ongiś >>dekoracją<< czy >>rekwizytem<<, powinien być nierozerwalny i jak w czasie rewolucji gilotyna i głowa Kapeta- ostateczny"

(Kantor -negacja terminologii teatralnej i jej estetyki po opuszczeniu teatru tradycyjnego wraz z jego budynkiem". "Teatr, o którym mówię, wykreślił już dawno pojęcie >>dekoracji<<, która jest ilustracją sztuki. Są to najgorsze tradycje teatru. Dekoracja nie musi, a nawet nie powinna spełniać jedynie funkcji lokalizacji, obojętne w jakiej formie: konstruktywistycznej, surrealistycznej, ekspresjonistycznej, symbolicznej, naturalistycznej czy poetyckiej. Ma funkcje o wiele ważniejsze i ponętniejsze: lokalizowania emocji, konfliktów i dynamiki akcji. Może w ogóle nie istnieć, wchłonięta przez ekspresję i ruch aktora, zastąpiona przez światło lub dzieła sztuki, obraz lub rzeźbę, posiadające walory autentyczności, tak jak dotąd była przeważnie wynikiem stosowania autentycznych wartości na użytek teatru, stylizacją wątpliwej wartości" Kantor odrzuca tradycyjne nazewnictwo, odrzuca dekorację, rekwizyt i kostium. Stanowczo przemienia się struktura widowiska, Od tej pory zasadnicza role dekoracji zaczynają pełnić rekwizyty, przedmioty gotowe powstające na użytek poszczególnych spektakli. Odtąd przedmioty staja się sumą idei w danym spektaklu i stanowią o ich charakterze. (Kołyska w "Umarłej Klasie", łoże śmierci w "Wielopole, Wielopole".